THE GURU • EXECUTIVE COACHING

วัฒนธรรมองค์กร พลังที่มองไม่เห็น

บทความโดย: พรสรัญ รุ่งเจริญกิจกุล

            เมื่อการแข่งขันในโลกธุรกิจเข้มข้นขึ้น และมีนวัตกรรมใหม่ๆ ด้านเทคโนโลยีเข้ามาอย่างรวดเร็ว องค์กรจำนวนมากจึงพยายามสร้างวัฒนธรรมที่มีความคล่องตัวมากขึ้น เปิดกว้างต่อการเปลี่ยนแปลง และสามารถปรับกับความคิดใหม่ๆ ได้อย่างรวดเร็ว ดังเช่น Jeff Bezos, CEO ของ Amazon บอกกับผู้ถือหุ้นว่าการสร้างวัฒนธรรมด้านมาตรฐานสูง เป็นสิ่งที่คุ้มค่าต่อความพยายาม และมีประโยชน์หลายด้าน ที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดคือ การสร้างสินค้าและบริการที่ดียิ่งขึ้นให้แก่ลูกค้า ซึ่งนี่ก็เป็นเหตุผลที่เพียงพอแล้ว

 

วัฒนธรรมองค์กรเกิดขึ้นได้อย่างไร

            วัฒนธรรมองค์กร คือ วิธีที่ผู้คนปฏิบัติในองค์กร เป็นผลรวมของทัศนคติ ความเชื่อ ประเพณี และพฤติกรรมที่แยกแยะกลุ่มหนึ่งจากกลุ่มอื่น วัฒนธรรมถูกพัฒนาขึ้นตามกาลเวลา เมื่อกลุ่มคนทำงานด้วยกันและก่อให้เกิดรูปแบบและนิสัยที่ซ้ำๆ ขึ้น ในที่สุดรูปแบบเหล่านั้นก็กลายเป็นกฎที่ไม่ทางการ หรือเป็นธรรมเนียมที่คนส่วนใหญ่ในกลุ่มยอมคล้อยตาม และเมื่อคนกลุ่มใหม่เข้ามาก็ต้องยอมปรับตัวให้เข้ากัน ด้วยวิธีนี้ วัฒนธรรมองค์กรจึงมีพลังที่จริงจังในการส่งเสริมพฤติกรรมและการกระทำบางอย่าง

 

ความสำคัญของวัฒนธรรมองค์กร

            การบริหารวัฒนธรรมขององค์กร จะช่วยสร้างพลังอำนาจในการกำหนดว่า ทีมงานมีประสิทธิผลเพียงไรในการนำวิสัยทัศน์มาสู่การปฏิบัติ และการแปลงกลยุทธ์ให้เป็นการลงมือทำ ถ้าวิสัยทัศน์หรือกลยุทธ์สอดคล้องกับวัฒนธรรม การเปลี่ยนแปลงก็เกิดขึ้นได้ง่าย แต่ถ้าวัฒนธรรมในปัจจุบันไม่เข้ากับลักษณะของกลยุทธ์ที่เรากำลังนำเสนอ ก็จะกลายเป็นสิ่งกีดขวาง

            คำดังกล่าวจากท่าน Peter Drucker ปรมาจารย์ด้านการบริหารระดับโลกผู้ล่วงลับที่ว่า “Culture eats strategy for breakfast วัฒนธรรมกินกลยุทธ์เป็นอาหารเช้า คำกล่าวนี้เป็นการเปรียบเปรยว่า วัฒนธรรมองค์กรถือไพ่เหนือกลยุทธ์ ผู้นำจึงควรดูแลวัฒนธรรมองค์กร ให้เหมาะสมกับยุคสมัยอยู่เสมอ เพื่อนำไปสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน

            ปัญหาหลักในการบริหารวัฒนธรรมก็คือ เป็นสิ่งที่มองไม่เห็น และยากที่จะอธิบาย แต่ละคนจะให้คำตอบที่แตกต่างกัน เพราะต่างก็อธิบายจากมุมมองของตัวเอง นอกจากนั้น แต่ละองค์กรก็ยังมี วัฒนธรรมที่แยกย่อยลงไปอีก เช่น ในสถานที่ที่แตกต่างกันเชิงภูมิศาสตร์ หรือสายงานที่แตกต่างกัน หรือบริษัทที่เพิ่งรับโอนกิจการมาใหม่ ก็จะยังมีวัฒนธรรมเดิมของเขาหลงเหลืออยู่

 

การกำหนดเป้าหมายด้านวัฒนธรรมองค์กร

            ถึงแม้ว่าเราจะไม่สามารถเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรได้ง่ายๆ แต่อย่างน้อยก็อย่าให้เป็นอุปสรรคต่อการเติบโต ซึ่งสามารถทำได้โดยการกำหนดเป้าหมายด้านวัฒนธรรมให้ชัดเจน และขับเคลื่อนทีมงานไปตามเป้าหมายนั้น ผู้บริหารควรจะกำหนดหรือทบทวนค่านิยม (Values) เป็นครั้งคราว ซึ่งเป็นคำประกาศที่แสดงให้เห็นวัฒนธรรมองค์กร ที่คาดหวัง และแสดงให้เห็นว่าผู้คนควรทำงานร่วมกันอย่างไร เพื่อให้เป้าหมายวัฒนธรรมแสดงออกอย่างเปิดเผย

            ผู้บริหารต้องมีการพูดคุยกับทีมงานว่า อะไรคือคุณลักษณะสำคัญของวัฒนธรรมในปัจจุบัน และอะไรคือสิ่งที่ต้องการให้ทีมงานมีวัฒนธรรมที่แตกต่างออกไปเพื่อสนับสนุนและขับเคลื่อนกลยุทธ์โดยเฉพาะ การระบุช่องว่างที่ชัดเจนเช่นนี้ จะช่วยให้การพัฒนาวัฒนธรรมกระทำได้ตรงจุดอย่างมีประสิทธิภาพ

 

ตัวอย่างการประเมินวัฒนธรรมองค์กรอย่างง่าย 10 ด้าน


            ซึ่งกำหนดคุณลักษณะพื้นฐานของวัฒนธรรมองค์กรทั่วไป ลองให้คะแนนจากระดับต่ำสุดไปสูงสุด ก็จะเห็นได้ว่า ปัจจุบันยืนอยู่ ณ จุดใด และควรพัฒนาด้านใด เพื่ออะไร


            1.การตัดสินใจ

- อำนาจในการตัดสินใจ มีศูนย์รวมอยู่ที่ตำแหน่งสูงสุด หรือ กระจายไปทั่วทั้งองค์กร

            2.ข้อมูลทางธุรกิจ

- ข้อมูลเกี่ยวกับธุรกิจและกลยุทธ์เก็บไว้สำหรับผู้บริหารระดับสูงเท่านั้น หรือ สามารถเข้าถึงได้ทุกๆคน

            3. สไตล์การสื่อสาร

- สื่อสารอย่างเป็นทางการด้วยการออกหนังสือบันทึก/จัดการประชุมอย่างเป็นทางการ หรือ สื่อสารอย่างไม่เป็นทางการด้วยการพูดคุย/ประชุมโดยไม่เตรียมการไว้ล่วงหน้า

            4. ความเชี่ยวชาญของพนักงาน

- คนทำงานจะผูกพันอยู่กับสายงานที่มีความเชี่ยวชาญและทำงานประเภทเดียว หรือ ผูกพันอยู่กับการพัฒนาทักษะหลายๆอย่างเพื่อทำงานที่หลากหลาย

            5. ความสัมพันธ์กับข้างนอก

- บริษัทมีความสัมพันธ์แบบดั้งเดิม โดยผูกพันเชิงสัญญากับลูกค้าและคู่ค้า หรือ บริษัทพัฒนาความสัมพันธ์เชิงหุ้นส่วนทั้งเป็นทางการและไม่เป็นทางการกับลูกค้าและคู่ค้า

            6. การแบ่งปันทางออกของปัญหา

ความคิดและแนวทางในการแก้ไขปัญหา ไม่ค่อยแลกเปลี่ยนกับฝ่ายอื่น หรือ มีการแลกเปลี่ยนกันอย่างสม่ำเสมอทั่วทั้งองค์กร

            7. การให้รางวัล

- รางวัลและความรับผิดชอบขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระยะเวลาในการร่วมงาน หรือ ขึ้นอยู่กับผลสำเร็จของงาน

            8. พฤติกรรมการทำงาน

- บริษัทส่งเสริมและให้การยอมรับผลปฏิบัติงานส่วนบุคคล หรือ ส่งเสริมการทำงานเป็นทีม

            9. ทัศนคติเกี่ยวกับการทำงาน

- มุ่งเน้นที่กระบวนการทำงานที่กำหนดไว้และบทบาทหน้าที่ หรือ มุ่งเน้นที่งานที่สามารถวัดผลได้ และผลประกอบการบรรทัดสุดท้าย

            10.  นวัตกรรม

พนักงานใช้แนวทางดั้งเดิม และการทดสอบ เพื่อทำงานให้สำเร็จ หรือ พนักงานมองหาและสำรวจด้วยวิธีการที่สร้างสรรค์ใหม่ๆ เพื่อทำงานให้สำเร็จ


            ถ้าผู้บริหารต้องการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร คนส่วนใหญ่จำเป็นต้องเปลี่ยนพฤติกรรมของเขา เราไม่สามารถแค่บอกใครง่ายๆว่าให้เปลี่ยน แต่ต้องสร้างแรงบันดาลใจให้พวกเขาด้วยวิธีที่เหมาะสม

            วัฒนธรรมที่เปิดเผยมีชีวิตชีวา สร้างความเชื่อมั่น ส่งเสริมความร่วมมือ รับรู้และเข้าใจความหลากหลาย ให้อำนาจทีมงาน จะทำให้ธุรกิจเจริญรุ่งเรืองและทำให้ผู้คนทำงานอย่างมีความสุข วัฒนธรรมองค์กรจึงสร้างความแตกต่าง เป็นพลังความเข้มแข็งที่ส่งผลทวีคูณให้กับธุรกิจ 

เกี่ยวกับนักเขียน

พรสรัญ รุ่งเจริญกิจกุล CPA & Executive Coach / โค้ชผู้บริหาร เพื่อความสุขและความสำเร็จ อดีต CFO ผู้มีประสบการณ์ด้านการบริหารการเงินในองค์กรขนาดใหญ่และบริษัทข้ามชาติมากกว่า 30ปี ในธุรกิจหลายประเภท ให้การปรึกษาและฝึกอบรมพัฒนาผู้บริหารมาอย่างต่อเนื่องกว่า 20 ปี และเป็น “Licensee” ของ “LMI” - Leadership Management International Inc. ในการอำนวยการเรียนรู้หลักสูตรด้านพัฒนาผู้นำระดับสากล

อ่านบทความทั้งหมดของนักเขียน